اقیانوس قرمز: جنگ برای بقا
در دنیای استراتژی، پدیدهای داریم به نام «اقیانوس قرمز» (Red Ocean) تصور کنید بازاری آنقدر شلوغ و پر از رقیب است که همه برای گرفتن یک سهم کوچک، به جان هم افتادهاند و آب اقیانوس از شدت رقابت، قرمز (خونین) شده است.
بانکداری سنتی دقیقاً در میان این اقیانوس قرار دارد. در حالی که ساختارهای قدیمی هنوز درگیر بروکراسی هستند، فینتکها (تکنولوژیهای مالی) با سلاحِ «سرعت» و «راحتی»، قلب مشتریان را نشانه گرفتهاند. این نبرد، مرزهای جغرافیایی نمیشناسد و بانکهای ایران هم از این قاعده مستثنی نیستند.
مدل وسترمن؛ ما کجای داستانِ تحول دیجیتال هستیم؟
اگر میخواهید مصاحبهگر را میخکوب کنید، از «مدل تحول دیجیتال وسترمن» بگویید. آقای وسترمن معتقد است سازمانها برای دیجیتالی شدن باید از ۵ مرحله عبور کنند.
واقعیت این است که نظام بانکی ما در حال حاضر در مرز مرحله ۲ و ۳ ایستاده است. یعنی از مرحله «شناسایی ضرورت تغییر» عبور کرده و وارد «فاز عملیاتی» شده است. این یعنی بانکها فهمیدهاند که اگر تغییر نکنند، حذف میشوند. برای مشتری، این یعنی «خداحافظی با صفهای طولانی» و برای شما به عنوان کارمند آینده، یعنی «ضرورت تسلط بر ابزارهای دیجیتال.
جابهجایی نقش تخصیص منابع (ظهور بانکهای غیررسمی)
یک زمان «تخصیص منابع» و وام دادن، قلمرو اختصاصی بانکها بود. اما حالا ورق برگشته است! امروزه غولهای تکنولوژی مثل اسنپ و دیجیکالا با استفاده از قدرت «داده ها»، نبض بازار را در دست گرفتهاند.
آنها مشتری را میشناسند، قدرت خریدش را میدانند و سریعتر از هر بانکی، تسهیلات مثل الان بخر، بعداً پرداخت کن یا BNPL ارائه میدهند. وقتی «تکنولوژی» با «امور مالی» ادغام می شود، فرزندشان یعنی فینتک، تبدیل به رقیب شماره یک بانکداری کلاسیک میشود.
فرصتی نوین برای متخصصین؛ فراتر از مدرک و سن!
این بخش مخصوص کسانی است که فکر میکنند راه ورود به دنیای مالی برایشان بسته است. اگر به خاطر محدودیتهای رشته تحصیلی یا سن، پشت درهای بانکهای سنتی ماندهاید، دنیای فینتک فرش قرمز برایتان پهن کرده است.
در شرکتهای فینتکی، کسی از شما نمیپرسد معدل لیسانستان چند بوده؛ آنها تشنهی «مهارت»، «خلاقیت» و «توانمندی» شما هستند. فینتکها مسیر ورود به دنیای جذاب مالی را برای همه باز کردهاند، به شرطی که ابزار جنگیدن در این اقیانوس را بلد باشید.
جمعبندی: آینده از آنِ چه کسانی است؟
در نهایت، نبرد میان بانکهای سنتی و فینتکها، نبردِ «حذف» نیست؛ بلکه نبردِ «تکامل» است. حقیقت این است که بانکها برای بقا به چابکی و نوآوریِ فینتکها نیاز دارند و فینتکها برای ثبات و گسترش، به اعتبار و زیرساختِ بانکها چشم دوختهاند.
اگر به عنوان داوطلب استخدامی این مسیر را دنبال میکنید، یادتان باشد که دنیای جدیدِ مالی، دیگر فقط به دنبال «اپراتور» نیست؛ بلکه به دنبال «ارزشآفرینان دیجیتال» است. چه پشت باجه یک بانک کلاسیک بنشینید و چه در یک استارتاپ پیشرو فینتکی مشغول به کار شوید، برندهی واقعی کسی است که سواد دیجیتال، قدرت تحلیلِ تغییرات و جسارتِ شنا کردن در این اقیانوس طوفانی را داشته باشد.
حالا نوبت شماست که به این رقابت فکر کنید!
به نظر شما در ۵ سال آینده، بانکهای فیزیکی و شعبهها کاملاً جای خودشان را به اپلیکیشنها میدهند یا هنوز هم برای کارهای بانکیِ پیچیده، نیاز داریم که با یک انسان (بانکدار) روبرو شویم؟